نام كتاب: پرونده كاريكاتور (دوجلد)
نويسنده: محمدرفيع ضيايي
ناشر: سوره مهر
سلمان طاهري
يادش به خير، تا همين 100 سال پيش همه كارها اوستا و شاگردي بود. مثلاً پسر بچه‌اي تصميم مي‌گرفت ماست‌بند شود و از اين راه به جامعه خود خدمت كند. مي‌رفت پيش اوستا ماست‌بند و آنقدر ماست كيسه مي‌كرد تا روزي خودش اوستا ماست‌بند شود.
اگر چه با ظهور آموزش كلاسيك اين روش منسوخ شد ولي هنوز اكثر كاريكاتوريست‌ها و كارتونيست‌ها به همين صورت اوستا كار مي‌شوند. اگر شما هم جزو كساني هستيد كه مي‌خواهند با كاريكاتوريست‌ شدن به جامعه خود خدمت كنند بايد بدانيد كه محمدرفيع ضيايي يكي از پيشكسوتان هنر كاريكاتور در يك مجموعه دو جلدي «پرونده كاريكاتور» را بسته است. «پرونده كاريكاتور» يك كتاب مرجع براي كاريكاتوريست‌ها است كه با توضيح واژگان، ريشه‌يابي و سبك‌شناسي شروع مي‌شود و به تاريخچه پيدايش و گسترش كاريكاتور مي‌پردازد و بعد روند رشد آن را در اقصا نقاط جهان از اروپا و آمريكا گرفته تا شرق دور بررسي مي‌كند و در آخر به ايران خودمان مي‌رسد. در هر فصل كتاب كه به يك كشور يا منطقه اختصاص دارد ـ با ذكر تاريخچه مختصر، كاريكاتوريست‌ها و نشريات شاخص و جريان‌ساز آن با نمونه كارهايشان معرفي مي‌شوند. براي اينكه مطمئن شويد كه خواندن اين كتاب واقعاً يك سفر دور دنيا است كافيست به فهرست كشورهايي كه از آن عبور مي‌كند نگاهي بيندازيد: ايتاليا، آلمان، فرانسه و انگلستان، آمريكا، آمريكاي مركزي و جنوبي، ژاپن، هند، روسيه، اروپاي شرقي، تركيه، منطقه قفقاز، كشورهاي عربي و ايران (رسيدن به خير!) در نتيجه اين كتاب مجموعه‌اي متنوع از نظر موضوع و سبك اجراي كاريكاتور را گرد آورده است.



هر جلد كتاب 553 صفحه‌ است و هر صفحه حداقل يك كاريكاتور دارد كه مي‌كند به عبارتي 1106 تصوير كه ديدن آنها 2 ساعت زمان لازم دارد. زمان لازم براي مطالعه كتاب از فرمول زير بدست مي‌آيد.
زمان مطالعه براي 1 صفحه × (4/3 ) ×2×553= زمان مطالعه
4/1 صفحه تصوير است كه قبلاً آن را ديده‌ايد. يكي از فصل‌هاي جذاب و البته كوتاه كتاب به جايزه پولتيزر اختصاص دارد. اين جايزه كه توسط بنياد پولتيزر ـ روزنامه‌نگار موفق امريكايي ـ به برگزيدگان ادبيات، موسيقي، روزنامه‌نگاري و... اهدا مي‌‌شود، سابقه‌اي صد ساله دارد. در اين فصل پولتيزر به اختصار معرفي و از برندگان رشته كارتون مطبوعاتي پولتيزر نام برده شده است. مطالعه اين فصل 3 ـ2 صفحه‌اي را به مسؤولين توصيه مي‌كنم و پيشاپيش به ايشان خسته نباشيد مي‌گويم.



از نظر من فصل پاياني كتاب بهترين قسمت آن است. يك تحقيق كامل از تاريخچه كاريكاتور و نشريات فكاهي در ايران كه حاصل گرد‌آوري مجموعه فعاليت ضيايي است كه در چند سال اخير به صورت پراكنده در نشريات مختلف مثل ماهنامه گل‌آقا، كيهان كاريكاتور و... منتشرشده  و اكنون در قالب يك متن تنظيم شده است. بعيد مي‌دانم اطلاعات اين فصل را بتوانيد جاي ديگري به صورت يكجا پيدا كنيد. اين كتاب به صورت سياه و سفيد و توسط انتشارات سوره مهر وابسته به حوزه هنري چاپ شده است و شما با پرداخت 800/27 تومان هر دو جلد آن را به كتابخانه خودتان اضافه كنيد.